ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - Ο μήνας των πλημμυρών

Ο Νοέμβριος ονομάζεται από τον λαό και “Βροχάρης” λόγω των πολλών και έντονων βροχοπτώσεων που σημειώνονται στη διάρκειά του. Και αν σε πολλές περιπτώσεις οι βροχές αυτές είναι ευεργετικές για την γεωργία, υπάρχουν και άλλες που είναι καταστροφικές. Ιδιαίτερα, όταν άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, άλλοι μένουν άστεγοι και προκαλούνται γενικά μεγάλες καταστροφές.

Μια από τις εντονότερες καταιγίδες που επηρέασε την Αθήνα και τον Πειραιά ήταν αυτή της 2ας Νοεμβρίου 1977. Λίγο μετά τις 6 το απόγευμα ξεκίνησαν ισχυρές καταιγίδες να πλήττουν τον Πειραιά, οι οποίες σε μια περίπου ώρα επηρέασαν και την Αθήνα με πολύ μεγάλα ύψη βροχής. Τα μεγαλύτερα ύψη βροχής μετά από ανάλυση των δεδομένων από την ΕΜΥ εκτιμάται ότι έφτασαν τα 150 mm βροχής στα Δυτικά τμήματα της Αττικής και πάνω από 100 mm στις συνοικίες του Πειραιά. Εκείνο το απόγευμα ο καιρός στην Αττική έκλεισε από τα δυτικά προς τα ανατολικά και όχι από τα νότια- νοτιοδυτικά όπως συνηθίζεται σε άλλες ιστορικές καταιγίδες. Αυτό δικαιολογεί και το γεγονός ότι επλήγησαν περισσότερο οι περιοχές που βρίσκονταν κοντά στον Πειραιά και γενικότερα το δυτικό, κεντρικό και νότιο Λεκανοπέδιο, ενώ αντίθετα στα δυτικά του νομού τα εκτός Λεκανοπεδίου καθώς και στα βόρεια και τα ανατολικά η νεροποντή δεν είχε τόσο καταστροφικό χαρακτήρα.

Από τις 7 το απόγευμα ξεκίνησαν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος κυρίως στα δυτικά προάστια αρχικά. Η πτώση κεραυνών προκάλεσε βραχυκύκλωμα στο δίκτυο σειρήνων της αεροπορίας με αποτέλεσμα αυτές να ηχούν για αρκετή ώρα στην Αθήνα και τον Πειραιά εν μέσω της εξελισσόμενης θεομηνίας. Μετά την πρώτη ώρα η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο, το ρεύμα άρχισε να κόβεται σε ολοένα και περισσότερες περιοχές, το αεροδρόμιο του Ελληνικού έκλεισε, δρομολόγια του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου διακόπηκαν, ο Κηφισός ξεχείλισε, σε πολλά νοσοκομεία τα χειρουργεία σταμάτησαν και κατέρρευσε μεγάλο κομμάτι του δικτύου του ΟΤΕ. Η τεράστια ποσότητα υετού (έως 150 τόνοι ανά στρέμμα γης), προκάλεσε την πλημμύρα σε 1.924 υπόγεια του λεκανοπεδίου, ενώ το Αιγάλεω και το Μοσχάτο κηρύχθηκαν σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Περισσότερα από 170 αυτοκίνητα παρασύρθηκαν. 

Δυστυχώς, δεν έλειψαν και οι θάνατοι, που έφτασαν τους 39 σε Αθήνα και Πειραιά.

ΔΕΙΤΕ VIDEO

https://www.youtube.com/watch?v=frcfZZBb5Ss

ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

Κατά το παρελθόν έχουν σημειωθεί έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, όπως  στις 14 Νοεμβρίου 1896 όταν ένα βαρομετρικό χαμηλό προερχόμενο από τα νοτιοδυτικά, προκάλεσε σφοδρές βροχοπτώσεις.με συνολικά 62 νεκρούς

Μόνο στην περιοχή του Βατραχονησίου, η οποία αποτελεί σήμερα τμήμα του Παγκρατίου δίπλα στο Καλλιμάρμαρο, έχασαν τη ζωή τους 12 άνθρωποι . Σε ένα σπίτι στη δεξιά όχθη του Ιλισσού ζούσε μια οικογένεια με τρία παιδιά. Ο Λεωνίδας, δυόμισι χρόνων, που κοιμόταν στην κούνια του και ο εξάχρονος Ιάκωβος, ο οποίος βρισκόταν στον κάτω όροφο του σπιτιού. Η αδερφή τους ανέβηκε σε ένα κρεβάτι, αλλά βρέθηκε με το κεφάλι στο ταβάνι όταν νερά γέμισαν το δωμάτιο. «Μου ΄βγαλαν τα μισά μου μαλλιά για να με τραβήξουν, αλλά εγώ δεν ήθελα να φύγω αν δεν έσωζαν τα δύο μου αδερφάκια», έλεγε την επομένη στην εφημερίδα «Εμπρός». Ένας εργάτης στον Βασιλικό Κήπο δέθηκε με σχοινιά τα οποία συγκρατούσαν άλλοι και κατάφερε να μπει στο σπίτι. Βρήκε κι έσωσε το 6χρονο αγόρι. Ο Λεωνίδας είχε παρασυρθεί μαζί με την κούνια του…

H πρώτη φωτογραφία της εφημερίδας δείχνει την κατεστραμένη γέφυρα του Βατραχονησίου , η δεύτερη της επομένη της καταστροφής λίγο πιο κατω στην σημερινή την Καλιρρόης και η τελευταία φωτογραφία το Φάληρο.

ΠΗΓΗ  The London Illustrated News -( Έκδοση της 19ης Δεκεμβρίου 1896) 

Η πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου, τον Νοέμβριο του 1896, ονομάστηκε έτσι γιατί η σφοδρή κακοκαιρία χτύπησε το λεκανοπέδιο ανήμερα της γιορτής του Αγίου Φιλίππου. Η καταρρακτώδης βροχή άρχισε νωρίς το πρωί και έπεφτε ασταμάτητα σε μια πόλη με χωματόδρομος, πρόχειρα σπίτια και δίχως αποχετευτικό δίκτυο.Καταστροφές έγιναν και σε άλλες γειτονιές της Αθήνας, ενώ ανατράπηκε η ατμομηχανή του τρένου που ερχόταν από Πάτρα, με αποτέλεσμα τον θάνατο του μηχανικού. Εκτός από την Αθήνα μεγάλες καταστροφές προκλήθηκαν και στον Πειραιά, ο οποίος θρήνησε τους περισσότερους νεκρούς. Σαράντα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περισσότερα από 450 σπίτια κατέρρευσαν. Το Φάληρο έγινε ένα με τη θάλασσα και τα Καμίνια αποκόπηκαν από την υπόλοιπη πόλη, εξαιτίας των ορμητικών χειμάρρων.Σύμφωνα με τα στοιχεία του Αστεροσκοπείου Αθηνών, εκείνη τη μέρα έπεσαν συνολικά 150,2 mm νερού σε 11 ώρες και 40 λεπτά! Σημειώνουμε ότι την εποχή εκείνη, ο Ιλισός δεν είχε εκβολές στον Φαληρικό όρμο αλλά συνέβαλε με τον Κηφισό στην περιοχή του Ελαιώνα. Έτσι, στην περίπτωση μεγάλων νεροποντών οι περιοχές γύρω από τον Ελαιώνα μετατρέπονταν σε τέλμα.

Μια άλλη ιστορική πλημμύρα σημειώθηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1934, με έντονη βροχόπτωση διάρκειας 5 ωρών.

Στην πλημμύρα αυτή έχασαν την ζωή τους 6 άνθρωποι. Επίσης διακόπηκε η ηλεκτροδότηση και οι συγκοινωνίες ενώ το ύψος των νερών στο Νέο Φάληρο έφτασε το μέτρο και στο Μοσχάτο τα 2 μέτρα. Για την πλημμύρα αυτή έγραψε και σχετικό τραγούδι ο Μάρκος Βαμβακάρης. Η ιστορία που περιγράφεται είναι αληθινή και ο ίδιος ο συνθέτης έπεσε μέσα στον πλημμυρισμένο Κηφισό και έσωσε ένα παιδί. Η πλημμύρα που σημειώθηκε τότε θεωρείται από τις μεγαλύτερες και έπληξε σφοδρά το Περιστέρι το Μοσχάτο, την Κοκκινιά, το Φάληρο και του Ρέντη. Αυτόπτης μάρτυρας ο Μάρκος Βαμβακάρης έγραψε το περίφημο τραγούδι «Η Πλημμύρα» που συγκλονίζει με την παραστατική περιγραφή της αγωνίας των ανθρώπων που παλεύουν για τη ζωή τους. Το τραγούδι ηχογραφήθηκε το 1934 στην Columbia και το ερμηνεύουν ο Μάρκος Βαμβακάρης και η Μαρίτσα Πανδρά

«Με τη φετινή πλημμύρα / όρη και βουνά επήρα / είδα μάνα να φωνάζει / και βαριά ν’ αναστενάζει: / “Το μωρό, το μικρό, το παιδί μου / σώσε μού το και πάρ’ τη ζωή μου”»

Στίχοι από το τραγούδι «Η πλημμύρα» του Μάρκου Βαμβακάρη (στίχοι - μουσική), που καταγράφει με… ρεπορταζιακή ακρίβεια – λιτά, ουσιαστικά, ζωντανά, πειστικά:

«Περιστέρι και Μοσχάτο / τα ’καναν όλα άνω κάτω / Καμίνια και Αγια-Σωτήρα / τα’ πνιξε όλα η πλημμύρα»…

Το γεγονός αυτό το επισημαίνει και το ιστορεί ο Πάνος Σαββόπουλος, σε ειδικό κεφάλαιο στο βιβλίο του «Περί της λέξεως “ρεμπέτικο” το ανάγνωσμα… και άλλα»

ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO

https://www.youtube.com/watch?v=_MqGw0RxsyM

Για την ίδια πλημμύρα ο σημαντικός συνθέτης του ρεμπέτικου Σμυρνιός Σταύρος Παντελίδης (ή Λαδόπουλος) γράφει ένα επίσης εξαιρετικό τραγούδι με τίτλο «Η πλημμύρα στην Αθήνα» που ερμηνεύει ο κορυφαίος Στελλάκης Περπινιάδης.

Το τραγούδι ηχογραφείται στην Columbia το 1934 και την ίδια χρονιά ηχογραφείται εκ νέου με την φωνή του Αθανάσιου Ευγενικού.

ΔΕΙΤΕ ΤΟ VIDEO

https://www.youtube.com/watch?v=WMbtIjngroY